Prirodni mostovi na Vratni

Srpski  English

Prirodni most "Veliki Prerast"

Prirodni most „Veliki Prerast“

Reka Vratna je desna pritoka Dunava (uliva se u Dunav nizvodno od „Gvozdene kapije“), na zapadnom obodu Dakijskog basena. Reka je duga samo 26km, a njen sliv se delimično nalazi na istočnim padinama Karpatsko-Balkanidnog planinskog venca (Veliki Greben).

Za vreme pliocena, dakijski basen je bio ispunjen vodom, ali morfološke karakteristike tog jezerskog perioda nisu sačuvane do današnjih dana. Gornji deo slivnog područja Vratne je sačinjen od kristalnih škriljaca, dok je najniži deo sačinjen od laporaca, gline i peščanih sedimenata. Između ta dva dela, uzimajuću u obzir centralnu oblast, nalazi se kraška oblast titonijskih krečnjaka, koja pokriva oko 10km2. Krečnjaci su u jasnim slojevima sa nagibom prema istoku. Deo od oko 3,5km doline Vratne je usečen u ove krečnjake stvarajući 150m duboku klisuru.

Izvanredne karakteristike klisure su tri prirodna mosta – Mali Prereast (što znači „mali prirodni most“), Veliki Prerast („veliki prirodni most“) i Suvi Prerast („suvi prirodni most“). Kada se sve sabere, oni pokrivaju vodotok dužine od 94m. Veliki i Mali Prerast se nalaze jedan pored drugog na krajnjem nizvodnom delu klisure, dok se Suvi Prerast nalazi 3km uzvodno. Mali Prerast pokriva reku u dužini od 15m, ima otvor od 30m širine i 30m visine respektivno. Samo 100m uzvodno od mosta Mali Prerast nalazi se i Veliki Prerast. Dužine je 45m sa otvorom 25m širine i 30m visine respsktivno. Gornji deo mosta ima oblik vrha koji se nalazi na 65m visine od rečnog korita respektivno.

Suvi Prerast, treći prirodni most nalazi se u najuzvodnijem delu klisure. Dugačak je 34m, sa otvorom širine 20m i visine 15m respektivno. Naziv „suvi prirodni most“ potiče od činjenice da krajem leta voda iz reke Vratna presušuje u dužini od 50 m uzvodno od mosta Suvi Prerast.

Ova tri prirodna mosta u jednoj relativno kratkoj klisuri imaju izuzetnu i jedinstvenu vrednost. Ovoj prirodnoj vrednosti pridodata je i vrednost od kulturnog značaja – Manastir Vratna, koji se nalazi nizvodno od izlaza iz klisure.